آشپزی ایرانی یکی از کامل ترین ترکیبات غذایی در جهان را شامل می‌شود. خورش‌ها و آش‌های ایرانی نشان می‌دهد که (به طور سنتی) زنان ایرانی با شناختی دقیق از مواد غذایی و ترکیب آنها با یکدیگر برای غنی‌تر شدن هر چه بیشتر غذاها، به بازده خوبی دست یافته‌اند. ترکیب گروه‌های غذایی گوناگون غلات، حبوبات، سبزی‌ها و پروتئین‌های گیاهی و حیوانی در همه غذاها دیده می‌شود.

خواص کلی غذاهای ایرانی و جایگاه غذای ایرانی در جهان

یکی از نقاط قوت فرهنگ ایرانی که به نوعی بیانگر جایگاه هنر و لذت در فرهنگ ایرانی است، غذای ایرانی است. در حالی که همه فرهنگ‌ها به غذا نه تنها به عنوان فراهم آورنده نیازهای فیزیکی بدن، بلکه همچنین به عنوان زمینه‌ای برای لذت ویژه بردن از زندگی نگاه می‌کنند، ولی اهمیتی که فرهنگ ایرانی و بعضی از فرهنگ‌های کشورهای گرم‌تر دنیا بر لذت بیشتر از تغذیه داشتند و دارند موجب شده‌است که غذاهای آنان به نسبت متنوع‌تر و پیحیده‌تر باشد. از لحاظ تنوع و پیچیدگی غذاهای ایرانی به غذاهای بعضی از کشورهای جنوب اروپا مانند ایتالیا و یونان شبیه‌است. حتی از لحاظ محتوایی به غذاهای یونانی شبیه‌است و به طور مثال کباب‌های ایرانی هم بی شباهت به غذاها و کباب‌های یونانی و ترکی نیست. در حالی که غذاهای ایتالیایی، یونانی، مکزیکی و چینی، جایگاه ویژه خود را در بسیاری از کشورهای جهان پیدا کرده‌اند، به علت سن کم روند مهاجرت ایرانیان، ایرانیان فرصت معرفی غذاهای خود به فرهنگ‌های دیگر را کمتر داشته‌اند. 

از لحاظ شباهت غذایی، خورش‌های ایرانی تا حدی شبیه به غذاهای هندی است، با این تفاوت که در آنها کمتر از ادویه‌های تند استفاده شده است؛ حتی سبک دم کردن پلو هم در آشپزی ایرانی و هندی بسیار شبیه به هم می‌باشد. در کل غذاهای ایرانی در مقایسه با اکثر غذاهای کشورهای غربی، به زمان بیشتری برای آماده سازی نیاز دارد.

صبحانه ایرانی

صبحانه از جمله غذاهای اصلی در فرهنگ ایرانی بوده‌است که اکنون جایگاه سابق خود را از دست داده‌است. عدسی ،حلیم وکله پاچه که تا همین اواخر، صبحانه رایج مردم بسیاری از مناطق ایران بود، ترکیب مناسبی از غلات (گندم) و حبوبات (عدس) و همچنین گوشت سفید (موجود در حلیم که معمولاً گوشت بوقلمون است) به اضافه مقادیری روغن خوراکی (افزایش انرژی‌زایی) است. به دلیل تقاضای زیاد برای این صبحانه کامل، یکی از مشاغل عدسی‌فروشی بود که اکنون تقریباً از بین رفته‌است. البته حلیم فروشی های وطباخی ها هنوز رونق دارند. خصوصاً در فصول سرد بسیار مورد استقبال قرار می‌گیرند.